بررسي اين مسأله را در قالب يك پرسش و پاسخ دنبال مي كنيم:

آيا مذهب شيعه يك مذهب سياسي است كه به دست عبدالله بن سباي يهودي در زمان عثمان ـ خليفه سوم ـ ابداع شد، سپس ايرانيان كه با عربها سابقه بدي داشتند با اين سلاح در مقابل اعراب مسلمان ايستادند. آنگاه تشيع در زمان ديالمه تقويت گرديد و سپس در زمان صفويه مذهب رسمي ايران شد. در صورتي كه در زمان نبي مكرم اسلام(صلي الله عليه وآله) نامي از شيعه وجود نداشته است؟

پاسخ:
اولاً بايد گفت كه از ديد شيعيان، عبدالله بن سبأ(1) يك يهودي و ملعون است و در اخبار شيعه از وي مذمت بسيار شده است.
ثانياً شيعه يك حزب سياسي نيست كه در زمان خلافت عثمان درست شده باشد، بلكه سير طبيعي اسلام است كه در آن به دستورات حضرت خاتم الانبياء(صلّي الله عليه وآله) دقيقاً عمل شده است.
شيعه در لغت به معني پيرو مي باشد و اين كلمه براي اين مورد اولين بار بر زبان خود صاحب وحي جاري شده است؛ بر زبان كسي كه خداوند در قرآن كريم درباره او فرموده است: { وَما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوي إِنْ هُوَ إِلاّ وَحْيٌ يُوحي }؛ «هرگز با هواي نفس سخن نمي گويد و سخن او غير از وحي خدا نيست(2)».
و در قرآن اين لفظ چند بار آمده است { وَإِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لاَِبْراهِيمَ}.(3)

حافظ ابو نعيم احمد بن عبدالله ـ از محدثين بزرگ اهل سنت ـ در كتاب «حلية الاولياء» از ابن عباس روايت مي كند كه چون آيه شريفه { إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتُ عَدْن تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اْلأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً رَضِيَ اللهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ}؛ «آنان كه ايمان آورده اند و نيكوكار شدند به حقيقت، بهترين اهل عالمند.
پاداش آن ها نزد خدا باغ هاي بهشت عدن است كه نهرها زير درختانش جاري است و در آن بهشت تا ابد جاودان و متنعمند و خدا از آن ها خشنود است(4)».
بر پيامبر خدا(صلّي الله عليه وآله) نازل شد، پيغمبر خطاب به علي ابن ابي طالب(عليه السلام)فرمود: «يا علي ! در اين آيه شريفه، مراد از خير البريه تو و «شيعيانت» مي باشيد.
روز قيامت تو و شيعيانت در حالي كه خداوند از شما راضي و شما هم از خداوند راضي و خشنود هستيد مي آييد(5)».

ابو المؤيد موفق بن احمد خوارزمي در مناقب حاكم ابوالقاسم عبيدالله بن عبدالله الحسكاني در كتاب «شواهد التنزيل لقواعد التفضيل»، محمد بن يوسف گنجي شافعي در «كفاية الطالب» و سبط ابن جوزي حنفي در «تذكرة الخواص» از يزيد بن شراحيل انصاري ، كاتب اميرالمؤمنين(عليه السلام) خبر داد كه گفت: خودم از آن حضرت شنيدم كه فرمود به هنگام رحلت خاتم الانبياء پشت مبارك ايشان به سينه من بود، فرمود: «يا علي ! آيا آيه شريفه (كساني كه ايمان آورده اند و صاحبان عمل صالح و خير البريه...) را نشينده اي ؟ به درستي كه آن ها «شيعيان» تو مي باشند و وعده گاه من و شما در روز قيامت، كنار حوض كوثر خواهد بود.
همان روزي كه خلايق، براي رسيدگي به حساب گرد آيند، شما را نيز بخوانند، و شما روسفيد خواهيد بود و شما را پيشواي روسفيدان صدا زنند.»(6)
جلال الدين سيوطي در تفسير خود «الدر المنثور في التفسير بالمأثور» از ابن عساكر دمشقي شافعي از جابر بن عبدالله انصاري كه از بزرگان صحابه خاتم الانبيا مي باشد نقل مي كند كه گفت: در خدمت حضرت رسول(صلّي الله عليه وآله) بوديم كه علي ابن ابي طالب(عليه السلام)وارد شد، و پيغمبر فرمود: «قسم به كسي كه جان من در قبضه قدرت او است، روز قيامت اين مرد (اشاره به علي (عليه السلام)) و شيعه او از رستگارانند(7).
آنگاه آيه مذكور نازل گرديد.
در همان تفسير از ابن عباس نيز روايت شده كه چون آيه فوق نازل شد، پيامبر(صلّي الله عليه وآله)به علي (عليه السلام)فرمود: «روز قيامت تو و شيعيانت در حالي كه از خداوند راضي و خداوند هم از شما راضي باشد مي آييد(8).

از جابر بن عبدالله انصاري در مناقب نيز نقل شده است كه گفت: در خدمت پيامبر گرامي اسلام بوديم كه علي (عليه السلام)به طرف ما آمد.
پيغمبرخدا(صلّي الله عليه وآله) فرمود: «برادر من رو به شما آمد(9)».
آنگاه به سمت كعبه نگاه كرد، دست علي را بالا برد و فرمود: «قسم به كسي كه جان من در قبضه قدرت اوست، اين علي و شيعيان او روز قيامت از رستگارانند(10)».
سپس پيغمبر خدا(صلي الله عليه وآله)فرمود: علي (عليه السلام) قبل از همه شما ايمان آورد و باوفاترين افراد به عهد خدا مي باشد و نيز عادل ترين شماها است و مرتبه اش در نزد پروردگار از همه شماها بالاتر است.
در همان وقت، آيه مذكور نازل گرديد.
از آن به بعد هر گاه علي (عليه السلام) در ميان جمعي ظاهر مي شد، اصحاب پيغمبر مي گفتند: «بهترين مردم آمد(11)».

ابن حجر در باب 11 صواعق و نيز علامه سمهودي در جواهر العقدين از «حافظ جمال الدين محمد بن يوسف زرندي مدني » نقل مي كند كه: چون آيه مذكور نازل گرديد، پيغمبر اسلام خطاب به علي (عليه السلام) فرمود: «يا علي ! تو و شيعيانت خير البريه هستيد.
روز قيامت تو و شيعيانت در حالي كه از خدا راضي و خدا هم از شما راضي است، مي آييد و دشمنان تو با حالتي خشمناك كه دستهايشان به گردنشان بسته مي باشد، خواهند آمد.
آنگاه اميرالمؤمنين(عليه السلام) پرسيد دشمن من كيست؟ فرمود: كسي كه از تو بيزاري مي جويد و تو را لعن مي نمايد(12)».
اين حديث با اندك اختلافي در مودة القربي نيز آورده شده است.
مير سيد علي همداني شافعي در مودة القربي و ابن حجر در صواعق نيز از ام سلمه زوجه پيامبر نقل مي كند كه آن حضرت فرمود: «يا علي ! تو و شيعيان و اصحابت در بهشت مي باشيد(13)».

در فصل نوزدهم مناقب، از رسول الله(صلي الله عليه وآله) خطاب به علي (عليه السلام) نقل شده است: «مثل تو در امت من مثل عيسي بن مريم است(14)» كه قوم او سه فرقه شدند ـ مؤمنين و حواريون، دشمنان او كه همان يهود بودند و غلات كه درباره او غلو نموده و او را خدا و شريك خدا قرار دادند ـ امت من هم نسبت به تو، سه فرقه مي شوند: «فرقة شيعتك و هم المومنون؛ فرقه اي شيعيان تو هستند كه همانا مؤمنين مي باشند»؛ فرقه اي هم دشمنان تو هستند و آنان ناكثين و شكنندگان عهد و بيعت با تو هستند و فرقه اي غلوكنندگان درباره تو هستند و آن ها گمراهان و جاحدين مي باشند.
سپس افزود: «يا علي ! تو و شيعيانت و دوستان شيعيان تو در بهشت و دشمنان و غلو كنندگان درباره تو، در آتش جهنم خواهند بود(15)».

از طرفي ديگر چون در زمان حيات پيامبر خدا(صلي الله عليه وآله) چهار تن از بهترين صحابه خاص پيامبر يعني :
1 .ابوذر غفاري
2 .سلمان فارسي
3 .مقداد ابن اسود كندي
4 .عمار ياسر
داراي اين لقب (شيعه) بوده اند، مي توان دريافت كه نه تنها لفظ شيعه بعد از خلافت عثمان به وجود نيامده بلكه از زمان حيات پيامبر خدا(صلّي الله عليه وآله) اين لفظ رايج بوده است.

از طرفي ، حافظ ابو نعيم در حليه الاوليا و ابن حجر در صواعق محرقه از ترمذي نقل نموده اند كه پيامبر خدا(صلي الله عليه وآله) فرمود: «خداوند مرا به دوستي چهار نفر امر نموده و خبر داده است كه خدا اين چهار نفر را دوست مي دارد(16)» و اين چهار نفر عبارت اند از: «علي ابن ابي طالب(عليه السلام)، ابوذر، مقداد و سلمان».
ابن حجر نيز مشابه همين حديث را از پيغمبر نقل مي كند: «بهشت براي سه نفر ـ علي و عمار و سلمان ـ مشتاق است(17)».
آيا اعمال و رفتار اصحاب خاص رسول الله(صلّي الله عليه وآله) كه خداوند امر و خبر از دوست داشتن آن ها داده است، دلالت بر حقانيت شيعه ندارد؟
-----------------------------------
پي نوشت ها:
1. راجع به عبدالله بن سبا چند نظر وجود دارد:
2. عبدالله سبا افسانه اي است و وجود خارجي نداشته وسيف بن عمر تميمي آن را ساخته است (علامه عسكري ).
3. وجود خارجي داشته و قبلاً يهودي بوده، اسلام آورده، در زمان يهوديت غلو مي كرده، در اسلام هم غلو كرده است و توسط اميرالمؤمنين اعدام شده است.
4. وجود خارجي داشته، ولي احاديث سيف بن عمر ساختگي بوده است و با توجه به شواهد اين به حقيقت نزديك تر است (علامه شبيري زنجاني ).
2. نجم (53): 3 و 4
3. صافات : 83 ؛ مريم : 69
4. بينه (98): 7 و 8
5. اللمعة البيضاء، ص413، حديث 1125 ؛ شواهد التنزيل، ج 2، ص459 ؛ الدر المنثور، ج 8 ، ص589 ؛ المناقب، ص265، حديث 247 ؛ شبهاي پيشاور، ص156 «أنت يا علي و شيعتك تأتي أنت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضيّين».
6. ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 1، ص125 و ج 2، ص357 ؛ شبهاي پيشاور، ص156 «أي عليّ أ لم تسمع قول الله تعالي : { إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ} هم أنت و شيعتك و موعدي و موعدكم الحوض إذا اجتمعت الأمم للحساب تدعون غرّاً محجّلين»
7. شواهد التنزيل، ج 2، ص467 ؛ المناقب، ص111 ؛ شبهاي پيشاور، ص157 «و الذي نفسي بيده إنّ هذا و شيعته لهم الفائزون يوم القيامة فنزل { إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}».
8. اللمعة البيضاء، ص413، حديث 1125 ؛ شواهد التنزيل، ج 2، ص459 ؛ الدر المنثور، ج 8 ، ص589 ؛ المناقب، ص265، حديث 247 «تأتي أنت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضيّين».
9. المناقب، ص111 ؛ شبهاي پيشاور، ص157 «قد أَتاكُم أخي».
10. ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 1، ص197 ؛ شبهاي پيشاور، ص158 «و الذي نفسي بيده إنّ هذا و شيعته لهم الفائزون يوم القيامة».
11. الدر المنثور، ج 6 ، ص379 ؛ المناقب، ص112 ؛ شبهاي پيشاور، ص158 «جاءَ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ».
12. ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 2، صص357 و 452 ؛ النهاية، ج 3، ص276 به نقل از الغدير، ج 3، ص78 ؛ شبهاي پيشاور، ص158 «يا عليّ أنت و شيعتك تأتي أنت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضيين و يأتي أعداؤك غضباناً مقمحين قال يا رسول الله و من عدوّي؟ قال: من تبرأ منك و لعنك».
13. المناقب، ص113 ؛ ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 1، صص328 و 425 ؛ شبهاي پيشاور ص159 «يا عليّ أنت و أصحابك في الجنّة أنت و شيعتك في الجنّة».
14. الشيعة في احاديث الفريقين، ص128 به نقل از المناقب، ص226 ؛ ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 2، ص109 ؛ شبهاي پيشاور، ص159 «مثلك في أمتي مثل المسيح عيسي بن مريم».
15. المناقب، ص317 ؛ ينابيع المودة لذوي القربي ، ج 1، ص328 ؛ شبهاي پيشاور، ص159 «فأنت يا عليّ و شيعتك في الجنّة و محبّوا شيعتك في الجنّة و عدوّك الغالي فيك في النار».
16. تاريخ الكبير، ج 9، ص31 ؛ مستدرك الحاكم، ج 3، ص131 ؛ شبهاي پيشاور، ص161 «إنّ الله أمرني بحبّ أربعة و أخبرني أنّه يحبّهم».
17. سنن الترمذي ، ج 5 ، ص332 ؛ مسند ابويعلي ، ج 5 ص166 ؛ شبهاي پيشاور ص161 «الجنّة تشتاق إلي ثلاثة؛ عليّ و عمّار و سلمان».